Zo meet je kerf en compenseer je ervoor

Je snijdt twee stukjes die in elkaar moeten klikken, en één ervan rammelt. Of het omgekeerde: je staat met een hamertje op een multiplex tab te duwen en bent bang dat de hele doos barst. Beide situaties hebben dezelfde dader: de dunne strook materiaal die de laser heeft weggebrand, de kerf. Zodra je de breedte kent, wordt een pasprobleem een getal dat je kunt oplossen.

Deze gids laat zien hoe je kerf in ongeveer tien minuten meet met een schuifmaat, hoe je het resultaat leest en hoe je ervoor compenseert. Heb je eerst de basis nodig, begin dan met wat kerf is.

Wat je nodig hebt om kerf te meten

Je hebt geen duur gereedschap nodig.

• Een digitale schuifmaat (resolutie 0,01 mm). Een goedkope is prima.
• Een reststuk van precies het materiaal dat je gaat gebruiken, zelfde dikte, zelfde plaat.
• Je gebruikelijke snij-instellingen uit je LightBurn-instellingen, zodat de kerf die je meet de kerf is die je krijgt.
• LightBurn of een ander programma waarin je een paar rechthoeken kunt tekenen.

Methode 1: de vierkantstest (de snelste)

1. Teken een vierkant van precies 20,00 mm × 20,00 mm. Controleer de maat in de vormeigenschappen.
2. Snijd het met je normale instellingen voor dat materiaal.
3. Haal het vierkant eruit en schuur de randen licht met schuurpapier om verkoling en pluis te verwijderen, want die zouden schijndikte toevoegen.
4. Meet het vierkant op drie plekken en neem het gemiddelde. Stel dat je 19,84 mm krijgt.
5. Kerf = ontworpen maat min gemeten maat = 20,00 - 19,84 = 0,16 mm.

Waarom werkt dit? De laserstraal zit gecentreerd op je lijn, dus hij vreet bij een buitensnede een halve kerf weg aan elke kant. Een vierkant verliest aan beide zijden een halve kerf en wordt dus precies één kerf kleiner.

Voor meer nauwkeurigheid snijd je vijf vierkanten en neem je het gemiddelde. Het verschil tussen de vierkanten laat zien hoe herhaalbaar je machine is.

Pro tip: Meet het vierkant én het gat waar het uit kwam. Bij een buitensnede wordt het stuk een kerf kleiner en het gat een kerf groter. Lopen je twee getallen sterk uiteen, dan is je laser of focus niet consistent.

Methode 2: de sleuftest (het best voor pasvorm)

Deze meet precies waar het om gaat: hoe strak een verbinding wordt.

1. Teken een rij van tien sleuven, voor 3 mm multiplex elk rond 3,00 mm breed, in stapjes: sleufbreedtes van 2,80, 2,85, 2,90 enzovoort tot 3,25 mm.
2. Snijd ze in een strook multiplex, en bewaar ook een strook van hetzelfde multiplex als proeftab.
3. Duw de tab in elke sleuf. De eerste sleuf waarin hij met lichte vingerdruk past en blijft zitten, is jouw klempassing.
4. Schrijf die sleufbreedte op. Dat is de breedte waarbij jouw kerf en de dikte van je multiplex het eens zijn.

Meet ook de werkelijke dikte van het multiplex met de schuifmaat. Nominaal 3 mm multiplex is in werkelijkheid vaak 2,8–3,2 mm, en dat verschil is net zo groot als de kerf zelf.

Veelgemaakte fout: Het etiket op de plaat vertrouwen. Een plaat van "3 mm" kan 2,8 mm of 3,2 mm zijn, en een hele doos kan los zitten alleen omdat het multiplex dunner is dan het ontwerp veronderstelde.

Typische kerfwaarden

Je eigen meting wint altijd, maar deze bereiken helpen je om te controleren of wat je meet klopt.

Kerf is geen constante. Lagere snelheid, meer vermogen, slechte focus en meer passes maken hem allemaal breder. Dik materiaal krijgt bovendien een conus, waardoor de bovenkant breder is dan de onderkant.

Zo compenseer je voor kerf

Je hebt je getal. Nu kies je hoe je het gebruikt.

Onderdelen die in gaten of sleuven moeten passen (doostabs, standaards): verschuif de contour naar buiten met de helft van de kerf, zodat het onderdeel na het wegbranden van de extra halve kerf precies op de nominale maat uitkomt. Sleuven worden om dezelfde reden iets kleiner in het bestand.

In LightBurn: selecteer de gesloten vorm, open Tools, Offset Shapes, voer de halve kerf in (0,08 mm voor een kerf van 0,16 mm), kies de richting (naar buiten voor onderdelen, naar binnen voor gaten) en pas toe. Je kunt het eerst op een kopie proberen.

In een generator: onze generator voor vingerverbindingsdozen heeft een kerfschuif van 0 tot 0,4 mm. Voer het getal in dat je hebt gemeten en hij verschuift de contouren voor je met de helft van de kerf naar buiten. Dat is de makkelijkste weg als je dozen maakt. De volledige uitleg staat in hoe je een lasergesneden doos met vingerverbindingen maakt.

Controleer je resultaat met een pasproef

Snijd na de compensatie een piepkleine verbinding (twee kleine stukjes met één tab en één sleuf) en test de pasvorm voordat je een heel project snijdt. Is de pasvorm nog te strak, tel dan 0,02–0,05 mm op bij de kerf-instelling en probeer opnieuw. Is hij te los, verlaag hem dan. Schrijf het uiteindelijke getal en het materiaal op een briefje, samen met snelheid, vermogen en focus.

Pro tip: Houd een kerflogboek bij: materiaal, dikte, snelheid, vermogen, passes, kerf. Na drie of vier regels ken je je machine beter dan elk datablad.

Kerf en conus bij dikker materiaal

Op 3 mm multiplex is de kerf boven en onder in de snede vrijwel gelijk. Bij dikkere platen is de straal een kegel, dus de bovenkant van de sleuf is breder dan de onderkant. Een plaat van 6 mm kan 0,1 mm of meer verschil tussen de twee vlakken laten zien. Meet boven en onder en gebruik het gemiddelde voor verbindingen, of kies een focuspunt iets in het materiaal om het te egaliseren. Zie hoe je een laser focust voor de focuskant.

Hoe vaak opnieuw meten

Kerf verandert zodra je iets aan de snede verandert, dus meet opnieuw als je van lens wisselt, de focus aanpast, een andere partij platen pakt of snelheid en vermogen wijzigt. Een goede gewoonte is een testvierkant van 20 mm aan het begin van elk project. Het kost een minuut en een paar vierkante centimeter multiplex.

Volgende stap

Snijd vandaag nog een vierkant van 20 mm in je gebruikelijke multiplex, meet het en schrijf de kerf op een geeltje. Probeer het daarna met de dozengenerator: vul die kerf in, snijd één kleine doos en geniet van de bevredigende klik als de eerste verbinding dichtgaat.