Zo focus je een lasersnijder goed

Je instellingen zijn perfect, het bestand is schoon, het multiplex ligt vlak, en toch geeft de laser een rafelige, halfslachtige snede. Negen van de tien keer zit de oorzaak niet in vermogen of snelheid. Het is de focus. Een laserstraal is een kegel van licht die tot een minuscule spot wordt samengeknepen, en als het oppervlak van je materiaal niet op die spot ligt, warm je het hout alleen maar op.

Deze gids laat zien hoe je een lasersnijder goed focust met drie methodes die werken op diode- en CO2-machines, en waarom een millimeter je klus kan maken of breken.

Waarom focus zo belangrijk is

Een lens knijpt de straal samen tot een kleine spot, vaak 0,1–0,2 mm breed, op één bepaalde afstand: de brandpuntsafstand. Een beetje erboven of eronder verspreidt hetzelfde vermogen zich over een groter oppervlak, waardoor de energie per vierkante millimeter snel daalt. Daarom snijdt een laser buiten focus langzaam, brandt breed en laat bruine halo's achter.

Goede focus geeft ook een smallere kerf, handig als je werkt met kerfcompensatie.

Typische brandpuntsafstanden

Kijk altijd in de handleiding van je eigen machine. Dit zijn gangbare waarden.

Methode 1: gebruik het afstandsstukje of de focusmal

De meeste diodemachines en veel CO2-machines worden met zo'n gereedschap geleverd.

1. Leg je materiaal op het bed en zorg dat het vlak ligt.
2. Zet het afstandsstukje of de mal op het oppervlak en laat de kop zakken (of til het bed) tot hij het net raakt.
3. Zet de module vast en haal het afstandsstukje weg.
4. Snijd of graveer een snelle test.

Bij een diode met vaste focus verander je de lens niet. Stel de hoogte van de kop in met het afstandsstukje of de focusring en zet hem dan vast.

Pro tip: Meet vanaf het bovenoppervlak van het materiaal, niet vanaf het bed. Bij een plaat van 3 mm ligt het oppervlak 3 mm hoger dan het bed, dus verhoog het bed dienovereenkomstig, anders zit je 3 mm uit focus.

Methode 2: de hellingtest (het nauwkeurigst)

De hellingtest toont het exacte brandpunt met een schuin liggende plank, zonder gokwerk.

1. Zet een vlakke plank onder een lichte hoek (een helling van 10–15 graden werkt, of til één kant een paar centimeter op), zodat het ene uiteinde dicht bij de lens ligt en het andere verder weg.
2. Teken in je software één horizontale lijn die lang genoeg is om de hele helling te kruisen, bijvoorbeeld 100 mm.
3. Graveer hem met laag vermogen en matige snelheid. De lijn wordt dun waar hij in focus is en breed aan beide uiteinden.
4. Zoek het dunste, donkerste deel van de lijn en meet de hoogte ervan boven het bed met een schuifmaat of liniaal. Die hoogte is je brandpuntsafstand.

Sommige software heeft ook een ingebouwde focustest, zoals Focus Test onder de lasertools van LightBurn, die een reeks lijnen op verschillende hoogtes graveert om te vergelijken.

Methode 3: de trapsgewijze lijntest (zonder schuine plank)

Dit is makkelijker als je niets wilt opbouwen.

1. Teken 6 korte lijnen met hetzelfde vermogen en dezelfde snelheid.
2. Graveer de eerste lijn op de hoogte waarvan je denkt dat het de focus is.
3. Til de kop 0,5 mm omhoog (of zet hem lager) en graveer de tweede lijn. Herhaal tot je 6 lijnen hebt.
4. Bekijk de lijnen: de dunste, scherpste toont de beste focus.

Waar focus je bij snijden en waar bij graveren

Veelgemaakte fout: Focussen op het bed in plaats van op het materiaal. Je 3 mm multiplex legt het oppervlak 3 mm hoger, en de straal is al ver uit focus voor de eerste pass.

Focusproblemen oplossen

Zie ook waarom je laser niet doorsnijdt voor de volledige checklist.

Lenzen met vaste focus en schone optiek zijn belangrijk. Gebruik schone wattenstaafjes en een lensreiniger die bij je optiek past. Raak de lens nooit aan met blote vingers en gebruik nooit keukenpapier op gecoate lenzen.

Veiligheid tijdens het focussen

Als je de focus test, staat de laser aan. Draag een laserveiligheidsbril die bij je golflengte past (445–455 nm voor diode, voor CO2 met 10,6 µm heb je een andere bril nodig), houd het deksel dicht als je machine er een heeft en houd je handen uit de baan van de straal. Gebruik op een diode de focustest met laag vermogen. Lees meer in veiligheid bij lasersnijders.

Focus bij een diode versus een CO2

Bij een diode zit de lens ingebouwd in de module en wordt de afstand ingesteld met een afstandsstukje, een ring of de hoogte van de hele kop. Bij een CO2-machine zit de lens in de kop en verander je de afstand tussen kop (of bed) en materiaal. Het idee is hetzelfde, maar de gewoontes verschillen.

Houd een focuslogboek bij

Als je een goede focushoogte voor een materiaal hebt gevonden, schrijf hem dan op: het materiaal, de dikte, de hoogtewaarde en de datum. Op een machine met een gemotoriseerde Z-as volstaat het getal op het scherm. Op een handmatige machine werkt een klein houten blokje op de juiste hoogte als mal die je kunt bewaren.

Volgende stap

Doe vandaag een hellingtest, schrijf de focushoogte op een geeltje en plak het op de machine. De volgende keer dat je multiplex snijdt, stel je de hoogte in aan de hand van het briefje, draai je de eerste snede en geniet je van het bevredigende neerploffen van het stuk, met schone randen, vanaf de allereerste pass.