Lipjes en sleuven bij lasersnijden: pasvorm, kerf en lijm
Een verbinding met lipje en sleuf past als de gesneden sleuf ongeveer even breed is als je echte multiplex. Sleuven worden meestal op de nominale dikte getekend, de laser maakt ze breder met de kerf (meestal 0,1–0,25 mm), en echt multiplex van 3 mm meet vaak 2,7–3,2 mm, dus snijd eerst één testsleuf uit dezelfde plaat. Los losse verbindingen op met lijm of een positieve kerf-offset, strakke met licht schuren of een negatieve offset.
Je snijdt alle delen, haalt ze van het honingraatrooster en drukt de eerste wand in de bodem. Hij valt er meteen weer uit. Of het omgekeerde gebeurt: het lipje blijft bovenop de sleuf liggen en weigert erin te gaan, en je kijkt al rond naar een hamer. Elke lasergesneden doos met lipjes en sleuven staat of valt met een paar tienden van een millimeter. Weet je waar die tienden vandaan komen, dan is een goede pasvorm geen geluk meer.
Deze gids behandelt hoe een verbinding met lipje en sleuf werkt, waarom hetzelfde bestand op de ene plaat past en op de volgende niet, een test van twee minuten die een hele doos redt, en hoe je verbindingen redt die te los of te strak zitten. Is kerf nieuw voor je, lees dan eerst wat kerf is.
Zo werkt een verbinding met lipje en sleuf
Een lipje is een tong die uit een onderdeel steekt. Een sleuf is een rechthoekig gat, of een inkeping aan de rand, in het onderdeel waarmee het verbindt. Het belangrijkste punt: het lipje is precies zo dik als je multiplex, want het ís het multiplex. De enige breedte die telt, is dus de breedte van de gesneden sleuf tegenover de echte dikte van de plaat.
De lengte van het lipje telt veel minder. In onze organizerbestanden zijn lipjes 20 mm lang en hun sleuven getekend op 20,4 mm, 0,2 mm speling aan elk uiteinde, zodat ze makkelijk op één lijn komen. De sleufbreedte is getekend op de nominale dikte: 3,0 mm in het bestand van 3 mm, 4,0 mm in het bestand van 4 mm, en zo verder tot 6 mm. Dan blijven er twee getallen over die in jouw handen liggen: hoe dik je plaat echt is, en hoeveel de laser wegbrandt.
Waarom de dikte van multiplex varieert
"3 mm" op het etiket is een naam, geen meting. Multiplex bestaat uit meerdere dunne fineerlagen die op elkaar gelijmd zijn, en elke laag, de lijm en het laatste schuren voegen elk hun eigen kleine afwijking toe. Vocht laat de plaat een beetje zwellen, en de volgende partij van dezelfde leverancier kan weer anders zijn.
| Verkocht als | Nominaal | Wat je vaak krijgt | Opmerkingen |
|---|---|---|---|
| Berken multiplex 3 mm | 3,0 mm | Ongeveer 2,7–3,1 mm | Verschilt per partij en merk |
| Multiplex 1/8 inch | 3,175 mm | Ongeveer 2,5–3,2 mm | Dicht bij 3 mm, maar meet het |
| Multiplex 4 mm | 4,0 mm | Ongeveer 3,7–4,1 mm | Minder gangbaar, controleer elke levering |
| Multiplex 6 mm | 6,0 mm | Meestal dicht bij 6 mm | Kan binnen één plaat toch variëren |
| Multiplex 1/4 inch | 6,35 mm | Vaak 5,5–6,0 mm | Zelden de volle kwart inch |
Dit zijn gangbare spreidingen, geen garanties, en de gids over 1/8 inch tegenover 3 mm gaat dieper. Meet je plaat met een schuifmaat op vier of vijf plekken uit de buurt van de randen, en schrijf het resultaat met potlood op de hoek.
Kerf: waarom de sleuf breder uitkomt dan getekend
De laserstraal heeft een breedte. Bij een sleuf haalt hij aan elke kant een halve kerf weg, dus de gesneden sleuf wordt een hele kerf breder dan de lijn die je tekende. Bij een lipje krimpt de lengte ook met één kerf, maar dat geeft alleen wat speling in de lengterichting, en dat kan geen kwaad.
Dit betekent het voor een sleuf die op 3,0 mm is getekend en gesneden met een kerf van 0,15 mm, zodat hij ongeveer 3,15 mm breed uitkomt:
| Je multiplex meet | Spleet in de sleuf | Hoe het voelt | Wat je doet |
|---|---|---|---|
| 2,80 mm | Ongeveer 0,35 mm | Rammelt, valt eruit | Lijm, of een positieve kerf-offset |
| 2,95 mm | Ongeveer 0,20 mm | Schuift erin, schuift eruit | Lijm de buitenhoeken |
| 3,05 mm | Ongeveer 0,10 mm | Stevig met de hand aandrukken | Niets, dit is de sweet spot |
| 3,15 mm | Ongeveer 0 mm | Vraagt echte kracht | Schuur de vlakken van het lipje licht |
| 3,25 mm | Ongeveer −0,10 mm | Gaat er niet in, fineer kan splijten | Negatieve kerf-offset of een dunnere plaat |
In berken multiplex voelt ongeveer 0,05–0,1 mm totale spleet meestal als een stevige drukpassing, omdat het hout een beetje indrukt. Je multiplex, laser en focus kunnen dat verschuiven, dus zie de tabel als een kaart en je testsleuf als het antwoord. De gids over kerf meten laat zien hoe je je precieze getal vindt.
De testsleuf: twee minuten die een plaat redden
- Meet de plaat waar je de doos echt uit gaat snijden.
- Kies de bestandsversie die het dichtst bij die meting ligt.
- Snijd een klein teststuk uit een reststuk van dezelfde plaat: of één tussenschot en het kleine deel waar het in schuift, of een strook met een paar sleuven die 0,1 mm verschillen, bijvoorbeeld 2,9, 3,0, 3,1 en 3,2 mm.
- Druk een strook van dezelfde plaat in elke sleuf. De goede gaat erin met stevige duimdruk en blijft zitten als je schudt.
- Is de sleuf op de nominale breedte de goede, snijd dan het hele bestand zoals het is. Zo niet, verwerk het verschil dan als kerf-offset, zie hieronder.
Pro tip: test met een reststuk van de plaat die je gaat snijden, niet van de stapel van vorige maand. Twee platen uit hetzelfde pak kunnen een tiende millimeter verschillen, en dat is een hele pasvormklasse in de tabel hierboven.
Sauzenbak met 3 vakkenBuitenmaten (B × D × H) 240 × 120 × 100 mm (9,45 × 4,72 × 3,94 in)Onderdelen 7Gesch. tijd, 10 W diode (3 mm) 13 min 56 sGesch. tijd, 40 W CO2 (3 mm) 5 min 48 sSVG · DXF →
Zeven delen, de kleinste doos van de keukenset en ongeveer 14 minuten op een diode van 10 W in 3 mm. Het is een goedkope manier om te leren hoe je multiplex en laser zich gedragen voordat je een hele plaat aan een groot raster waagt.
Losse en strakke verbindingen oplossen
| Symptoom | Waarschijnlijke oorzaak | Deze doos redden | De volgende snede verbeteren |
|---|---|---|---|
| Lipjes vallen eruit | Sleuf breder dan het multiplex | Houtlijm in de verbindingen, of een papiertje als opvulling | Positieve kerf-offset, ongeveer de helft van de spleet |
| Lipje gaat er niet in | Sleuf smaller dan het multiplex | Schuur de vlakken van het lipje met een vlak blokje | Negatieve kerf-offset |
| Past aan de ene kant van de plaat, aan de andere niet | Plaatdikte varieert | Schuur de dikke plek | Meet meerdere plekken, snijd één doos uit één plaat |
| Toplaagfineer splijt | Verbinding te strak, hard ingeklopt | Lijm de spleet en zet hem in een klem | Maak de sleuf 0,05–0,1 mm breder |
| Doos wiebelt of is niet haaks | Overal losse sleuven | Lijm hem en tape hem haaks op een vlakke ondergrond | Maak de pasvorm strakker voor het snijden |
| Pasvorm was goed, nu klemt hij | Afwerking heeft de sleuf laten zwellen | Schraap de afwerking uit de sleuf | Pas droog voor het afwerken |
In LightBurn heeft elke laag bij de snij-instellingen een waarde Kerf Offset. Een positieve waarde maakt gaten kleiner en delen iets groter, en dat maakt een losse pasvorm strakker. Een negatieve waarde doet het omgekeerde. Verander hem in kleine stappen van 0,02–0,05 mm en snijd na elke wijziging een testsleuf. Andere programma's hebben vergelijkbare offset-tools onder andere namen.
Veelgemaakte fout: het hele bestand schalen om een strakke verbinding op te lossen. Een wand van 300 mm met 2% schalen maakt hem 6 mm langer, maar een sleuf van 3 mm maar 0,06 mm breder, en de lipdiepte van 3 mm past niet meer bij je plaat, dus de hoeken steken uit. Los de pasvorm op met kerf-offset; houd de schaal op 100%. Meer in laserbestanden goed schalen.
Lijm of geen lijm?
Onze organizerdozen zijn ontworpen om zonder lijm bij elkaar te blijven: de wanden vergrendelen in de bodem en in elkaar, en de tussenschotten zakken als laatste in hun sleuven. Of je lijm toevoegt, hangt af van hoe de doos gebruikt wordt.
- Geen lijm: tussenschotten die je later misschien wilt verplaatsen, schuifdeksels en deksels die op multiplex pennen draaien. Lijm in een bewegende verbinding zet hem voorgoed vast.
- Houtlijm (PVA) op de buitenhoeken: bestekbakken, oliebakjes en elke doos die mensen vol optillen. Een dun rupsje is genoeg; houd de hoeken een half uur vast met afplaktape en geef het ongeveer een dag om volledig sterk te worden, of zoveel als je fles zegt.
- Secondelijm (CA): een snelle redding voor één los lipje, niet voor een hele doos, want het hardt uit voordat je alles haaks kunt zetten.
Veeg uitgeperste lijm meteen weg met een vochtige doek. Opgedroogde lijm op het oppervlak ziet er glanzend uit en houdt elke afwerking tegen die je er later op zet, dus hij valt op als een lichte vlek. Gaat de doos een keuken in, lijm dan eerst en werk daarna af, zoals uitgelegd in onze gids over voedselveilige afwerking.
Pro tip: afplaktape over elke hoek houdt dunne wanden van multiplex beter vast dan klemmen, en het maakt nooit deukjes in het oppervlak.
Theekist met 8 vakkenBuitenmaten (B × D × H) 320 × 220 × 90 mm (12,60 × 8,66 × 3,54 in)Onderdelen 12Gesch. tijd, 10 W diode (3 mm) 26 min 43 sGesch. tijd, 40 W CO2 (3 mm) 11 min 08 sSVG · DXF →
Twaalf delen en zes korte tussenschotten in twee dieptes en twee hoogtes. In een raster als dit zie je een losse pasvorm meteen, omdat elk tussenschot een beetje scheef hangt. Zorg eerst dat je testsleuf klopt, en zet voor de montage met potlood een teken op de voorste en achterste set tussenschotten.
Lipjes en sleuven tegenover vingerverbindingen
Dozen met lipjes en sleuven hebben vlakke wanden die in een bodem staan, met korte lipjes op de hoeken. Vingerverbindingen grijpen over de hele rand in elkaar, dus ze zijn sterker en lijken meer op klassiek houtwerk, maar ze kosten meer snijtijd. Wil je een doos met vingerverbindingen op je eigen maat, dan neemt onze dozengenerator je gemeten dikte en een kerfwaarde van 0 tot 0,4 mm, en de gids over dozen met vingerverbindingen loopt er stap voor stap doorheen.
Volgende stap: meet de bovenste plaat van je stapel, snijd één testsleuf uit het reststuk en schrijf het resultaat op de plaat. Snijd daarna het sauzenbakje hierboven. Gaat het met een stevige duw in elkaar en staat het haaks zonder lijm, dan gedraagt elke doos in de bibliotheek zich op die plaat net zo.
Lees verder: Doos met schuifdeksel lasersnijden en Lasersnij bestand groter dan je werkvlak? Verdeel het over platen.
Vragen en antwoorden
Hoe strak moet een verbinding met lipje en sleuf zijn?
Het lipje moet erin gaan met stevige duimdruk en blijven zitten als je het onderdeel schudt. Heb je een hamer nodig, dan is hij te strak; valt hij eruit, dan is hij te los.
Welke sleufbreedte gebruik ik voor multiplex van 3 mm?
Teken sleuven op je gemeten dikte en laat de kerf van ongeveer 0,1–0,25 mm de speling toevoegen. Onze bestanden tekenen sleuven op de nominale 3,0 mm, dus snijd eerst een testsleuf en stel zo nodig bij met kerf-offset.
Waarom past hetzelfde bestand op de ene plaat en op de volgende niet?
De echte dikte van multiplex verschilt tussen partijen, merken en zelfs binnen één plaat, vaak met 0,1–0,3 mm. Dat is evenveel als de kerf, dus meet elke nieuwe plaat.
Hebben dozen met lipjes en sleuven lijm nodig?
Onze organizerdozen blijven zonder lijm bij elkaar. Doe houtlijm op de buitenhoeken van dozen die vol worden opgetild, en lijm nooit schuifdeksels, draaipennen of tussenschotten die je wilt verplaatsen.
Kan ik het bestand van 3 mm gebruiken voor multiplex van 1/8 inch?
Meestal wel, want platen van 1/8 inch meten vaak dicht bij 3 mm. Meet je plaat en snijd een testsleuf; zit hij strak, gebruik dan een kleine negatieve kerf-offset.