Welke snelheid en welk vermogen gebruik je om hout te graveren?
Voor het graveren van multiplex of basswood draait een diode van 10 W doorgaans met ongeveer 60–150 mm/s bij 20–50% vermogen, en een CO2 van 40 W met ongeveer 150–300 mm/s bij 10–25%, beide met een lijninterval van rond 0,1 mm. Donkerder graveren betekent lagere snelheid of meer vermogen, maar te veel verkoolt het hout. Test eerst op restmateriaal.
Er is een moment, halverwege je eerste gravering, dat het bleke multiplex een warmbruin plaatje begint te tonen en je wilt juichen. Het omgekeerde moment is een zwarte, rokerige veeg op de plek waar een fragiel vogeltje had moeten staan. Het verschil zit vooral in snelheid en vermogen.
Hout graveren is een balans tussen twee getallen. Hier zijn typische beginwaarden en hoe je ze bijstelt.
Typische graveerinstellingen voor hout
Graveren is rasterwerk: de kop veegt over het vlak met een lijninterval van ongeveer 0,1 mm. Dit zijn startbereiken voor multiplex en basswood. Test altijd op restmateriaal.
| Laser | Snelheid (mm/s) | Vermogen | Lijninterval | Resultaat |
|---|---|---|---|---|
| Diode 5 W optisch | 40–100 | 40–80% | 0,1 mm | Licht tot middenbruin |
| Diode 10 W optisch | 60–150 | 20–50% | 0,1 mm | Middenbruin |
| Diode 20 W optisch | 100–250 | 15–40% | 0,1 mm | Midden tot donker |
| CO2 40 W | 150–300 | 10–25% | 0,1 mm | Middenbruin |
| CO2 60 W | 200–400 | 10–20% | 0,1 mm | Midden tot donker |
| CO2 100 W | 300–500 | 8–20% | 0,1 mm | Donker, goed voor diep detail |
Toont je software mm/min, vermenigvuldig dan mm/s met 60 (100 mm/s is 6000 mm/min).
Licht, middel en donker: zo stuur je het resultaat
| Je wilt | Verander |
|---|---|
| Lichtere gravering | Snelheid 20–30% omhoog of vermogen 5–10 punten omlaag |
| Donkerdere gravering | Snelheid 20–30% omlaag of vermogen 5–10 punten omhoog |
| Scherpere details | Controleer de focus, gebruik een fijner interval (0,07–0,1 mm) |
| Dieper reliëf | Gebruik een grover interval (0,15–0,2 mm) en een lagere snelheid of twee passes |
| Minder verkoolde randen | Snelheid omhoog, vermogen omlaag, air assist op lage stroom |
Een uitgewerkt voorbeeld
Je wilt het koolmees-ornament graveren op 3 mm multiplex met een diode van 10 W. Begin met 100 mm/s, 35% vermogen en een interval van 0,1 mm. De eerste test is bleek, dus je zakt naar 80 mm/s. Nu klopt de schaduwing, maar de fijne veerlijntjes zijn vaag. Je controleert de focus: die stond 1 mm te laag. Na het opnieuw focussen zijn de veerlijntjes scherp en kun je terug naar 100 mm/s met behoud van de toon. Totale testtijd: ongeveer tien minuten.
Pro tip: Draai een testraster met snelheid op de ene as en vermogen op de andere. In LightBurn is dat de Material Test onder Laser Tools. Kies het vierkantje dat je mooi vindt en noteer de getallen.
Wat het resultaat verandert
- Houtsoort: basswood is zacht en gelijkmatig, hardhout vraagt meer vermogen, harsrijk naaldhout brandt ongelijk.
- Nerfrichting: graveerlijnen langs de nerf gedragen zich anders dan lijnen dwars op de nerf.
- Vocht en afwerking: gelakt of gesealed hout reageert anders dan kaal hout.
- Focus: zelfs een halve millimeter ernaast maakt details zachter.
- Lijninterval: zie welke DPI je gebruikt voor lasergraveren.
Veelgemaakte fout: Op een diode een hoog vermogen instellen om de gravering donkerder te krijgen, en je dan afvragen waarom het wazig is. Te veel vermogen verspreidt warmte zijwaarts en smeert details uit. Ga liever iets langzamer, of draai een tweede lichte pass.
Tips voor een schoon resultaat
- Plak het oppervlak af met schilderstape om rookresten van het hout te houden en trek de tape er na het graveren af.
- Veeg met een vochtige doek of schuur licht om roet te verwijderen.
- Houd het hout vlak en geklemd.
- Gebruik lage air assist, genoeg om rook weg te halen zonder stof rond te blazen.
- Zet gravures die vaak worden aangeraakt vast met heldere spray of olie.
Zie ook lasergraveren versus lasersnijden voor hoe de twee klussen samengaan, en LightBurn-instellingen voor 3 mm multiplex voor de snijkant.
Vragen en antwoorden
Hoe maak ik een gravering donkerder?
Verlaag de snelheid met 20–30% of verhoog het vermogen in kleine stappen. Verkoolt het hout of lopen de lijnen uit, verklein dan het interval of ga voorzichtiger met vermogen en ga liever langzamer.
Waarom ziet mijn gravering er ongelijk uit?
Controleer focus, riemspanning en vlakheid van het materiaal. Ongelijk hout, zoals multiplex met verschillende fineerlagen, brandt ook ongelijk.
Hangt graveersnelheid af van de machine?
Ja. Veel machines halen hun opgegeven maximale snelheid niet in een klein gebied door beperkingen in de acceleratie, dus het werkelijke resultaat kan afwijken van het getal.
Welk lijninterval moet ik gebruiken?
Ongeveer 0,1 mm is een goede algemene waarde op hout. Fijner dan je spotgrootte helpt niet, en grover laat zichtbare lijnen zien.
Welke houtsoorten graveren het best?
Basswood, els, esdoorn en kers geven schone, gelijkmatige tinten. Multiplex is wisselend, en naaldhout zoals grenen kan door hars en jaarringen ongelijk worden.
Is het beter om in één pass te graveren?
Meestal wel voor een consistente schaduwing. Meerdere passes met laag vermogen kunnen de gravering verdiepen, maar vergroten ook de kans op misuitlijning en verbrande randen.