CC0, CC BY of persoonlijk gebruik: licenties voor laserbestanden uitgelegd
CC0 doet afstand van alle rechten: gebruik het bestand voor alles, ook verkoop, zonder naamsvermelding. CC BY staat commercieel gebruik toe maar vereist naamsvermelding. CC BY-NC verbiedt commercieel gebruik. "Alleen persoonlijk gebruik" betekent eigen voorwaarden die verkoop meestal uitsluiten. Lees altijd de licentie van elk bestand; dit is algemene informatie, geen juridisch advies.
Je downloadt een ontwerp, opent de zip en vindt een tekstbestand met drie cryptische letters en een link. De meeste mensen negeren het. Maanden later verkopen ze het product en vragen ze zich af of die letters ertoe deden. Dat deden ze. Dit is een rondleiding in gewone taal langs de licenties die je het vaakst op laserbestanden tegenkomt.
Een bestandslicentie is de schriftelijke toestemming van de maker die zegt wat je met een ontwerp mag doen: kopiëren, aanpassen, weggeven of er items van verkopen. Creative Commons (CC) is een familie van standaardlicenties die veel makers gebruiken, zodat je niet elke keer een eigen contract hoeft te lezen.
De licenties naast elkaar
| Licentie | Gebruik voor persoonlijke projecten | Afgewerkte items verkopen | Maker vermelden | Ontwerp aanpassen | Bestand delen |
|---|---|---|---|---|---|
| CC0 | Ja | Ja | Niet vereist | Ja | Ja |
| CC BY | Ja | Ja | Vereist | Ja, meld wat er is veranderd | Ja, met naamsvermelding |
| CC BY-SA | Ja | Ja | Vereist | Ja | Ja, onder dezelfde licentie |
| CC BY-NC | Ja | Nee | Vereist | Ja | Alleen niet-commercieel |
| CC BY-ND | Ja | Ja met naamsvermelding | Vereist | Geen wijzigingen in het ontwerp | Alleen ongewijzigd |
| Alleen persoonlijk gebruik | Ja | Meestal nee | Vaak | Controleer de voorwaarden | Meestal nee |
| Geen licentie | Onduidelijk | Ga uit van nee | n.v.t. | Ga uit van nee | Ga uit van nee |
CC BY-ND (GeenAfgeleideWerken) komt zelden voor bij laserbestanden, omdat het het aanpassen van het ontwerp verbiedt, wat het lastig te gebruiken maakt. Lees altijd de exacte voorwaarden, want de tabel is een samenvatting.
Wat elke licentie in gewone woorden betekent
CC0. De maker heeft afstand gedaan van zijn rechten voor zover de wet dat toestaat. Je mag het bestand snijden, verkopen, bewerken en delen. Naamsvermelding is niet nodig, al is een bedankje altijd leuk. De bestanden van DXF World gebruiken CC0; zie onze licentiepagina. CC0 heft handelsmerkrechten niet op, dus logo's en beschermde personages blijven verboden terrein.
CC BY. Je mag bijna alles, ook verkopen, maar je moet de maker vermelden, naar de licentie linken en eventuele wijzigingen noteren. Bij een fysiek product betekent dat meestal een regel in de aanbieding of op de verpakking, afhankelijk van de wens van de maker.
CC BY-NC. NC staat voor NonCommercial (niet-commercieel). Je mag items voor jezelf of als cadeau maken, maar niet om te verkopen. Verkoop je zelfs maar één stuk, dan val je buiten de licentie.
Alleen persoonlijk gebruik. Dit is geen Creative Commons-licentie; het is de eigen formulering van de maker, en die varieert. In de meeste gevallen betekent het: snijd het voor jezelf, verkoop geen items, deel het bestand niet. Sommige makers bieden tegen betaling een aparte commerciële licentie aan. Vraag ernaar.
Factoren die bepalen wat je mag
- De exacte licentieversie en formulering. CC-licenties hebben versies (bijvoorbeeld 4.0), en eigen voorwaarden kunnen van de gebruikelijke betekenis afwijken.
- Hoe je het bestand wilt gebruiken. Verkopen, weggeven, gebruiken in een betaalde workshop of in een advertentie tellen als verschillend gebruik.
- Of je het ontwerp aanpast. Sommige licenties staan wijzigingen toe, andere niet of eisen delen onder dezelfde licentie.
- Waar het bestand vandaan komt. Zorg dat degene die het uploadde de maker is, of toestemming heeft.
- Lokale wetgeving. Auteursrecht verschilt per land. Dit is algemene informatie, geen juridisch advies.
Een uitgewerkt voorbeeld
Je hebt een kleine winkel en wilt houten ornamenten op een markt verkopen. Je verzamelt drie bestanden.
| Bestand | Licentie | Besluit |
|---|---|---|
| Rendier-ornament van DXF World | CC0 | Verkopen, geen naamsvermelding nodig |
| Vossenornament van een andere site | CC BY 4.0 | Verkopen, vermeld de maker in de aanbieding en link naar de licentie |
| Sneeuwpop-ornament | Alleen persoonlijk gebruik | Niet verkopen; vraag de maker om een commerciële licentie of kies een ander ontwerp |
Je maakt 18 van het rendier, 18 van de vos en houdt de sneeuwpop voor je eigen boom. Dat is een nette, verdedigbare voorraadlijst.
Pro tip: maak een eenvoudige spreadsheet met bestandsnaam, bronlink, licentie, vermeldingstekst en downloaddatum. Tien minuten ordelijkheid bespaart later uren zorgen.
Veelgemaakte fout: "gratis downloaden" opvatten als "gratis verkopen". Gratis is de prijs die je betaalde. De licentie is de toestemming die je kreeg.
Vermeldingstekst die je kunt kopiëren en aanpassen
Vereist een bestand naamsvermelding, dan werkt een korte regel: "Ontwerp door [naam van de maker], onder licentie CC BY 4.0, link naar de licentie. Aangepast door [jouw naam]." Zet het waar de maker erom vraagt en houd het zichtbaar. Heeft de maker geen voorkeur, dan is de beschrijving van de aanbieding een veilige plek.
Volgende stap
Pak de drie bestanden die je het meest gebruikt, zoek van elk de licentie en zet ze in een spreadsheet. Is een bestand alleen voor persoonlijk gebruik of zonder licentie, vervang het dan vóór de volgende markt door een CC0-ontwerp uit onze bibliotheek. Meer over verkopen lees je in mag ik items verkopen die van gratis laserbestanden zijn gemaakt.
Vragen en antwoorden
Wat is het verschil tussen CC0 en CC BY?
CC0 vraagt geen naamsvermelding en heeft geen voorwaarden. CC BY staat hetzelfde gebruik toe, maar vereist dat je de maker noemt en naar de licentie linkt.
Mag ik items uit CC BY-NC-bestanden verkopen?
Nee. NC betekent NonCommercial (niet-commercieel), wat de verkoop van items die van het ontwerp zijn gemaakt uitsluit.
Wat betekent "alleen persoonlijk gebruik"?
Het is een eigen voorwaarde, die meestal betekent dat je items voor jezelf mag maken maar ze niet mag verkopen of het bestand niet mag delen. Lees de exacte formulering van de maker.
Dekt CC0 ook merklogo's?
Nee. CC0 gaat over het auteursrecht van de maker. Handelsmerken en merkrechten zijn apart geregeld en blijven gelden.
Moet ik DXF World vermelden?
Nee. De bestanden van DXF World zijn CC0, gratis voor commercieel gebruik zonder naamsvermelding.
Is dit juridisch advies?
Nee. Het is een overzicht in gewone taal. Controleer de licentie van elk bestand en vraag een jurist als je het niet zeker weet.