Hoe verminder je multiplexverspilling bij lasersnijden?

In bijna elke laserwerkplaats is er een la die niemand graag opent. Hij zit vol multiplexrestanten, rare driehoeken en platen met één ornamentvormig gat in de hoek. Elk daarvan herinnert aan geld en goed berkenhout dat je betaalde en toen in de afvalbak gooide. Het goede nieuws is dat verspilling een van de weinige kosten is die je deze week kunt verlagen zonder een prijs te verhogen.

Multiplexverspilling bij lasersnijden is het deel van een plaat dat geen afgewerkt product wordt: de ruimte tussen onderdelen, de onbruikbare randen, de restanten die te klein zijn om te gebruiken, en de teststukken en mislukte sneden.

Waar de verspilling vandaan komt

Factoren die verspilling verminderen

1. Nesting. Draai en laat onderdelen in elkaar grijpen zodat ze ruimte delen. Gespecialiseerde nestingsoftware doet dit automatisch.
2. Tussenruimte. De typische kerf in 3 mm multiplex is 0,1 tot 0,25 mm, dus onderdelen hebben geen grote tussenruimte nodig; een paar millimeter is vaak genoeg, maar test het, want dunne bruggetjes tussen onderdelen kunnen verbranden of breken.
3. Gedeelde snijlijnen. Onderdelen met rechte randen kunnen tegen elkaar liggen en één snijlijn delen, wat materiaal en tijd bespaart.
4. Kleine onderdelen in gaten. Houd een bibliotheek met kleine items zoals labels, sleutelhangers en oorbellen om gaten in de indeling te vullen.
5. Restantenbeheer. Sorteer restanten op grootte en gebruik ze voor tests, kleine cadeaus en extra's.
6. Keuze van plaatgrootte. Past een plaat 18 stuks met een dunne reep over, dan past een iets andere plaatgrootte of indeling misschien 20.

Een uitgewerkt voorbeeld met het rendier-ornament

Ons rendier-ornament is 90 × 124 mm. Op een plaat van 600 × 400 mm past in een eenvoudig raster 6 kolommen bij 3 rijen, dus 18 stuks. Op een plaat van 300 × 400 mm past 3 bij 3, dus 9.

Het ornament is geen rechthoek, dus het echte materiaal in het onderdeel is kleiner dan de omsluitende rechthoek, en de werkelijke verspilling is hoger. Een nestingtool kan het rendier draaien, geweien in elkaar schuiven en mogelijk meer dan 18 op dezelfde plaat kwijt. Test op je eigen indeling: het resultaat hangt af van tussenruimte en vorm.

Verkoop je 100 ornamenten, dan heb je met het eenvoudige raster 6 platen nodig. Als nesting je zelfs maar een paar extra per plaat oplevert, kun je een plaat schrappen. De besparing per plaat is klein, maar over een seizoen telt het op, en het telt nog zwaarder bij dure materialen.

Pro tip: zet je kleine, snelle onderdelen in de gaten van een grote klus. Een sleutelhanger in elke lege hoek kost maar seconden snijden en gebruikt materiaal waarvoor je al hebt betaald.

Zo nest je met de hand

1. Groepeer onderdelen per dikte en materiaal. Alleen onderdelen voor dezelfde plaat kunnen die delen.
2. Leg eerst de grootste onderdelen neer en vul gaten met kleinere.
3. Draai onderdelen 90 of 180 graden, en let op de nerfrichting als die telt voor sterkte of uiterlijk.
4. Stel een minimale tussenruimte in. Gebruik je geteste ruimte, geen gok, en houd één waarde voor alle klussen aan.
5. Controleer de snijvolgorde. Binnenuitsnijdingen moeten voor de buitenvormen worden gesneden, zodat onderdelen niet verschuiven.
6. Doe een snelle preview in je software om het pad en de totale tijd te zien.

Met de hand nesten werkt voor een paar vormen. Bij veel vormen in een mix van maten is software sneller en meestal strakker. Speciale nestingsoftware past onderdelen automatisch op een plaat en bespaart zo materiaal. De basis lees je in wat nesting is.

Veelgemaakte fout: onderdelen zo dicht op elkaar persen dat de hitte ertussen dunne bruggetjes schroeit of doorbrandt. Test je tussenruimte op restmateriaal voor een grote klus en laat meer ruimte rond kwetsbare onderdelen.

Gebruik je restanten

Een plaat is pas afval als hij te klein is om nuttig te zijn. Houd een bak voor restanten per grootte.

Volgende stap

Pak je meest voorkomende klus, meet hoeveel onderdelen er nu op een plaat passen en probeer één verandering: draaien, de tussenruimte verkleinen of kleine opvullers toevoegen. Tel het nieuwe totaal, schrijf het op en gebruik het voor je volgende kostenberekening.