Lasersnijbestand maken uit een technische tekening of 3D-ontwerp (FreeCAD, Fusion)

Je hebt een kastje bedacht, met hoekjes die precies in elkaar moeten klikken. Op papier klopt alles. Maar tussen een tekening en een stukje hout dat in je hand ligt zitten een paar kleine stappen, en op elk van die stappen kun je een millimeter kwijtraken. Zo maak je van een technische tekening of een 3D-ontwerp een bestand waar je lasersnijder blij van wordt.

Waarom CAD voor lasersnijden?

Met een tekenprogramma als Inkscape teken je vormen. Met een CAD-programma werk je met maten, relaties en parameters. Dat is handig voor dozen, behuizingen, vingerverbindingen en onderdelen die op elkaar moeten passen. Je kunt een maat veranderen en de rest volgt.

Wil je alleen een doos? Dan hoef je geen CAD te leren. De doosgenerator maakt direct SVG en DXF, met binnenmaten, dikte (3, 4, 6, 8 of 10 mm), kerf (0 tot 0,4 mm), vingerverbindingen en deksel.

Het principe: van 3D naar 2D

Een lasersnijder werkt in twee dimensies. Een 3D-ontwerp moet je dus uiteenleggen in vlakke onderdelen, elk met de dikte van het materiaal. De route is ongeveer altijd dezelfde:

1. Ontwerp je onderdeel in millimeters.
2. Maak voor elk plat onderdeel een 2D-schets of projectie.
3. Controleer of alle lijnen gesloten zijn.
4. Exporteer als DXF of SVG.
5. Open het in je lasersoftware en controleer de maat.
6. Wijs lagen of kleuren toe voor snijden en graveren.

DXF of SVG exporteren uit FreeCAD

FreeCAD is gratis en open source. Het heeft meerdere werkbanken. Voor 2D-lasersnijwerk gebruik je meestal de werkbank Sketcher, Draft of TechDraw. De exacte menunamen kunnen per versie verschillen, dus kijk in je eigen versie.

1. Maak een schets met de gewenste maten.
2. Controleer dat de schets gesloten is, zonder gaten tussen lijnen.
3. Exporteer de schets via het menu Bestand en Exporteren, en kies DXF of SVG.
4. Open het bestand in je lasersoftware en meet na.

DXF exporteren uit Fusion

Fusion is een betaald pakket met een gratis versie voor persoonlijk gebruik onder voorwaarden; check de actuele voorwaarden zelf. Een schets kun je als DXF opslaan door met de rechtermuisknop op de schets te klikken en voor het opslaan als DXF te kiezen. Ook hier kunnen menu's per versie verschillen.

Eenheden en schaal: de grootste valkuil

DXF-bestanden bevatten niet altijd een duidelijke eenheid. Je tekent in millimeters, de lasersoftware leest inches, en ineens is je kastje 25,4 keer te groot. Of andersom. Lees welke eenheden DXF moet gebruiken en bestanden correct schalen.

Common mistake: Je exporteert, opent het bestand, het ziet er mooi uit, en je snijdt zonder de maat te controleren. Meet altijd een bekend stuk, bijvoorbeeld de breedte van het kastje, met een schuifmaat of een liniaal in je software.

Kerf en passingen

Een laser verwijdert materiaal met een breedte van typisch 0,1 tot 0,25 mm in 3 mm multiplex. Dat heet kerf. Voor onderdelen die in elkaar moeten klikken moet je daar rekening mee houden.

Meet de kerf met een proefstuk: zie kerf meten en wat is kerf. Zet de gemeten waarde in je ontwerp of in de generator.

Lagen en kleuren

Een lasersnijder moet weten wat je wilt snijden en wat graveren. In een DXF doe je dat met lagen, in een SVG met kleuren. Bij onze bestanden: een rode haarlijn voor snijden (laag CUT) en een zwarte vulling voor graveren (laag ENGRAVE). Lees meer in snijden, graveren en markeren.

Een rekenvoorbeeld

Je ontwerpt een kastje van 100 × 60 × 40 mm binnenmaat in 3 mm multiplex. De buitenmaat wordt dan 106 × 66 × 46 mm. Je tekent zes platen, exporteert ze als DXF en laat de software ze indelen op je bed. Voor ons rendier-ornament, ter vergelijking, passen negen stuks op 300 × 400 mm. Wil je meer onderdelen uit één plaat halen, dan helpt een nestingprogramma om afval te beperken.

Werkwijze in zes stappen

1. Meet je materiaal na met een schuifmaat.
2. Ontwerp in millimeters.
3. Maak 2D-schetsen per onderdeel.
4. Exporteer en open in je lasersoftware.
5. Controleer maat, lagen en gesloten contouren, zie open contouren herstellen.
6. Snijd een proefstuk en pas aan.

Pro tip: maak één testbestandje met alleen een vierkant van 50 × 50 mm en een cirkel van 20 mm. Exporteer en snijd het. Meet het resultaat. Dan weet je meteen of je hele keten van CAD naar laser klopt.

Veelgemaakte fouten bij CAD naar laser

Bijna alle problemen zijn te herleiden tot een handvol oorzaken. Hier het overzicht in de vorm van probleem, oorzaak en oplossing.

Werk met parameters waar je programma dat toelaat: één variabele voor de materiaaldikte, één voor de kerf. Dan pas je je hele ontwerp aan door één getal te wijzigen, bijvoorbeeld wanneer je ineens 4 mm in plaats van 3 mm multiplex gebruikt. Bewaar ook je CAD-bron naast je exportbestand. Een DXF is een plaatje van je ontwerp; het ontwerp zelf zit in je CAD-bestand, en dat heb je nodig als je later iets wilt aanpassen.

Een voorbeeld: een eenvoudige doos in CAD

Wil je het zelf proberen? Neem een rechthoekig doosje met vingerverbindingen. Je maakt de zes platen als schetsen, geeft elke vinger de breedte van de materiaaldikte en laat de bijbehorende uitsparing in de zijkant iets ruimer, ongeveer de kerf. Controleer de maten met een schuifmaat nadat je een proefstukje hebt gesneden.

Merk je dat dit veel werk is voor één kastje? Dat klopt. CAD loont als je het ontwerp vaker wilt aanpassen of als de onderdelen precies op elkaar moeten aansluiten. Voor een standaarddoos is de doosgenerator sneller. Gebruik je CAD toch, probeer dan eerst de generator als referentie: vergelijk jouw tekening met zijn uitvoer. Verschillen laten je meteen zien waar jij iets vergeet.

Welke aanpak past bij jou?

Ben je een beginner en wil je vooral ornamenten maken, begin dan met een tekenprogramma en laat CAD nog even liggen. Heb je een technische achtergrond of wil je onderdelen laten passen, dan loont CAD snel. Kies één programma en leer het goed, in plaats van drie half. Leer eerst een eenvoudige schets met maten, daarna pas parameters en samenstellingen. Elke stap die je beheerst, bespaart een middag hout.

Volgende stap

Maak vandaag nog dat testbestandje. Een vierkant, een cirkel, één export, één snede. Als beide maten kloppen op een halve millimeter, kun je met vertrouwen aan het echte ontwerp beginnen.